مىشدند تا آنجا كه در لشكرم جز من و تعدادى اندك از پيروانم كه فضل و امامت مرا در كتاب خدا و سنت پيامبرش مىدانند ، كسى نمىماند . چه خوب بود اگر مىديديد كه فرمان داده‌ام تا مقام ابراهيم عليه السّلام را به جايى برند كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم آن را در آنجا قرار داده بود و فدك را به ورثه فاطمه عليها السّلام برمىگرداندم و پيمانه رسول خدا و مقدار آن را آن گونه كه بوده قرار مىدادم و فقط همانچه را رسول خدا صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم به زنانش بخشيده امضا مىكردم و خانهء جعفر بن ابى طالب را به ورثه‌اش مىدادم و آن بخش از مسجد را ويران مىكردم ، و قضاوتهاى ظالمانه‌اى را كه پيش از من شده باطل اعلام مىكردم ، و زمينهاى خيبر را كه تقسيم شده برمىگرداندم و دفتر بذل و بخششها را محو مىساختم « 1 » و آن گونه مىبخشيدم كه رسول خدا مىبخشيد و ثروت بيت المال را به اغنيا نمىدادم و بنو تغلب « 2 » را به اسيرى مىگرفتم و به مردم دستور مىدادم كه در ماه رمضان فقط نمازهاى واجب را به جماعت بخوانند « 3 » ، اگر چنين مىكردم برخى مردم كه در لشكرم هستند فرياد مىزدند « وا اسلاما ! » و مىگفتند : « سنّت عمر را دگرگون كردى ، ما را از جماعت نوافل در رمضان نهى كردى ! ! » تا آنجا كه بيم داشتم در گوشه‌اى از لشكرم بر من بشورند . بيچاره من كه از اين امّت ، پس از پيامبرش چه‌ها كه نديدم ! پراكندگى و پيروى از پيشوايان گمراه و دعوتگران به دوزخ ! و اگر سهم « ذى القربى » را تنها به كسانى مىدادم كه خداوند فرموده بايد به آنان داد ، به كسانى كه در باره‌شان فرمود : « اگر به خدا و آنچه ما بر بندهء خود روز جدايى و روز روبرو شدن دو گروه ، نازل كرديم ايمان داريد » . « 4 » پس منظور خداوند از

--> ( 1 ) - ن . ك : بحار 8 / 288 . ( 2 ) - بنو تغلب مسيحى بودند و جزيه نمىدادند ، عمر از ترس اينكه شايد به روم پناه برند از آنان به جاى جزيه زكات مىگرفت . ن . ك : بحار 8 / 287 . ( 3 ) - ن . ك : امينى / الغدير 5 / 31 + بحار 8 / 284 ، 96 / 385 . + الطوسى / التهذيب 3 / 70 . ( 4 ) - قرآن 8 / 41 .